Op 6 november 1887 bracht een Ierse marianistenbroeder, broeder Walfrid, in de parochiezaal van de Sint-Mariakerk in de wijk Calton in Glasgow een aantal gelovigen bijeen met een duidelijk doel voor ogen: een voetbalclub oprichten om geld in te zamelen voor het voeden van arme kinderen in het East End. Zo ontstond de Celtic Football Club, met een charitatieve en gemeenschapsgerichte missie die tot op de dag van vandaag de basis vormt van de club. Geen enkele andere grote Europese club heeft zo'n uitgesproken sociale oorsprong.
Honderdachtendertig jaar later heeft Celtic 55 Schotse landstitels, 42 Schotse bekers en een historische Europa Cup op zijn naam staan, die in 1967 door de Lisbon Lions werd gewonnen – de eerste Britse ploeg die Europees kampioen werd. Dit artikel beschrijft de geschiedenis van Celtic Glasgow, een club die onlosmakelijk verbonden is met de Ierse en katholieke identiteit van de Schotse diaspora.
Broeder Walfrid en de stichting in 1887
Om Celtic te begrijpen, moeten we teruggaan naar de context van Glasgow aan het einde van de 19e eeuw. De stad herbergt dan een grote Ierse gemeenschap, die grotendeels is aangekomen na de Grote Hongersnood van de jaren 1840. Deze overwegend katholieke diaspora woont in de arme wijken van het East End, waaronder Calton, en lijdt zowel onder economische onzekerheid als onder een vorm van religieuze discriminatie in een Schotland dat toen grotendeels protestants was.
Broeder Walfrid, wiens echte naam Andrew Kerins is, is een marianist uit Ierland die zich als leraar in Glasgow heeft gevestigd. Toen hij zag hoe arm de kinderen in zijn gemeenschap waren, bedacht hij een voetbalclub waarmee geld kon worden ingezameld voor de „Poor Children’s Dinner Table“, een sociale eetzaal. Op 6 november 1887 richtte hij in de parochiezaal van de St. Mary’s Church in Calton officieel de Celtic Football Club op.
De naam „Celtic“ is een bewust inclusieve keuze: hij verwijst zowel naar het Ierse als het Schotse Keltische erfgoed, vanuit de wens om beide gemeenschappen te verenigen. De eerste officiële wedstrijd vond plaats op 28 mei 1888 tegen Rangers, toen al een symbolische tegenstander, en Celtic won met 5-2. De rivaliteit van de Old Firm ontstond op dezelfde dag als de eerste wedstrijd van de club.
De Ierse en katholieke identiteit van de club
Al vanaf het prille begin profileerde Celtic zich als de club van de Ierse en katholieke gemeenschap in Glasgow, en meer in het algemeen in Schotland. Deze identiteit komt visueel tot uiting in de kleuren groen en wit, in de Ierse vlag die regelmatig boven Celtic Park wappert, en in een repertoire van liederen vol verwijzingen naar Ierland, zijn geschiedenis en zijn nationalistische strijd.
Deze religieuze dimensie is nooit een officieel wervingscriterium geweest: de club heeft al heel vroeg protestantse of niet-katholieke spelers verwelkomd, in tegenstelling tot zijn rivaal Rangers, die lange tijd een strikt protestants wervingsbeleid hanteerde voordat het in de jaren tachtig van de vorige eeuw van koers veranderde. Celtic profileert zich dus historisch gezien als een club met een katholieke identiteit, zonder uitsluitend katholiek te zijn – een belangrijk onderscheid om zijn positie te begrijpen.
Die identiteit is vandaag de dag nog steeds springlevend. Veel supporters zijn trots op hun Ierse afkomst, en de banden tussen de Celtic-gemeenschap en Ierland worden in stand gehouden, zonder dat de club zich officieel op politiek of religieus gebied mengt. Het is een cultureel unicum dat Celtic tot een uitzondering maakt in het Europese voetbal.
Celtic Park, het paradijs voor supporters
Celtic speelt zijn thuiswedstrijden in Celtic Park, gelegen in de wijk Parkhead in Glasgow. Het huidige stadion, dat sinds 1892 op deze locatie in gebruik is (twee opeenvolgende versies, waarvan de laatste in de jaren 1990 volledig werd herbouwd), heeft een capaciteit van 60.411 plaatsen. Het is het grootste voetbalstadion van Schotland en het achtste grootste stadion van het Verenigd Koninkrijk.
Celtic Park, door de fans ook wel „Paradise“ genoemd, staat bekend om zijn sfeer tijdens grote Europese wedstrijden of Old Firm-duels. De traditionele gezangen, de tifo-muur op de noordtribune (de North Curve, aangevoerd door de Green Brigade) en de alomtegenwoordige Ierse vlag maken het tot een unieke plek. Verschillende tegenstanders die in Celtic Park hebben gespeeld, waaronder Lionel Messi in 2008 en 2012, hebben publiekelijk toegegeven dat ze daar een van de meest intense sferen uit hun carrière hebben meegemaakt.
Het stadion grenst ook aan een clubmuseum en faciliteiten voor de jeugdopleiding. Voor de supporters is een bezoek aan Celtic Park niet alleen een sportieve bezigheid: het is een uiting van gemeenschaps- en cultureel verbondenheid, een rechtstreeks erfgoed van de oorspronkelijke missie van broeder Walfrid.
De Old Firm: de rivaliteit met Rangers
Je kunt niet over Celtic spreken zonder de rivaliteit met Glasgow Rangers, opgericht in 1872, te noemen. Deze rivaliteit, die al sinds het einde van de 19e eeuw de naam Old Firm draagt, reikt veel verder dan de sport. Ze heeft drie dimensies: geografisch (twee clubs uit dezelfde stad), sportief (beide domineren al meer dan een eeuw het Schotse voetbal) en identitair (Celtic, Iers-katholieke identiteit aan de ene kant, Rangers, protestants-unionistische identiteit aan de andere kant).
Op voetbalgebied hebben Celtic en Rangers sinds de oprichting van de Scottish League in 1890 het overgrote deel van de Schotse titels onderling verdeeld. Geen enkele andere Schotse club is erin geslaagd zich duurzaam te handhaven tegenover dit duopolie. De onderlinge wedstrijden trekken tot 60.000 toeschouwers naar Celtic Park of Ibrox Stadium en worden regelmatig gerekend tot de grootste derby's ter wereld.
De religieuze en politieke dimensie van deze rivaliteit heeft in de loop der decennia echter geleid tot sektarische uitwassen en gewelddadige incidenten. Beide clubs hebben, met steun van de Schotse autoriteiten, educatieve programma’s en disciplinaire maatregelen ingevoerd om discriminerende gezangen en gedragingen tegen te gaan. De spanningen zijn tegenwoordig beter onder controle, hoewel de historische wortels van de rivaliteit niet zijn verdwenen.
Jock Stein, de legendarische coach
De gouden eeuw van Celtic is onlosmakelijk verbonden met één naam: Jock Stein. Als voormalig speler van de club en eerste protestantse trainer aan het roer van Celtic werd hij in maart 1965 aangesteld. Zijn komst zorgde onmiddellijk voor een ommekeer in het team. Stein legde de nadruk op een aanvallende speelstijl, gebaseerd op hoge druk, gecoördineerde loopbewegingen en vertrouwen in de lokale spelers.
Onder zijn leiding won Celtic tussen 1966 en 1974 negen opeenvolgende Schotse landstitels, een prestatie die destijds het wereldrecord evenaarde. Hij won ook de ene na de andere nationale beker en League Cup. Zijn managementstijl kenmerkte zich door hoge dagelijkse eisen, maar ook door het vermogen om een teamgeest te creëren onder spelers die elkaar al sinds hun kindertijd kenden en bijna allemaal uit de regio Glasgow afkomstig waren.
Stein bleef tot 1978 trainer van Celtic en won in totaal 25 grote prijzen. Daarna werd hij bondscoach van Schotland, een functie die hij bekleedde tot aan zijn dood in 1985, op de bank, tijdens een kwalificatiewedstrijd tegen Wales in Cardiff. Deze dramatische dood versterkte de bijna mythische status van Stein in het Schotse en Keltische collectieve geheugen.
De Lisbon Lions: het Europese epos van 1967
Het hoogtepunt van het Stein-tijdperk werd bereikt op 25 mei 1967 in het Estádio Nacional in Lissabon. Celtic neemt het op tegen het Inter Milan van Helenio Herrera, tweevoudig Europees kampioen en boegbeeld van het Italiaanse defensieve catenaccio. Voor 45.000 toeschouwers openen de Italianen de score in de 7e minuut via een penalty die wordt benut door Sandro Mazzola. Alles lijkt dan te verlopen volgens het voorspelde scenario: een Celtic dat wordt gedomineerd door de Lombardische verdedigingsmachine.
Maar Celtic laat dat scenario niet toe. Onder de aanhoudende druk van de Schotten bezwijkt Inter in de tweede helft. Tommy Gemmell maakt in de 63e minuut gelijk met een hard schot. Stevie Chalmers scoort de winnende goal in de 84e minuut, na een voorzet van Bobby Murdoch. Eindstand: Celtic 2, Inter Milaan 1. Celtic wordt de eerste Britse club die de Europa Cup I wint, tien jaar na de eerste successen van Real Madrid in dezelfde competitie.
De basisopstelling van die dag is de geschiedenis ingegaan onder de naam de Lisbon Lions: Ronnie Simpson, Jim Craig, Tommy Gemmell, Bobby Murdoch, Billy McNeill (aanvoerder), John Clark, Jimmy Johnstone, Willie Wallace, Stevie Chalmers, Bertie Auld en Bobby Lennox. Een unicum in de geschiedenis van het Europese voetbal: alle elf spelers waren geboren binnen een straal van minder dan vijftig kilometer rond Glasgow. Geen enkel Europees kampioenselftal, voor of na, heeft ooit zo'n geografische homogeniteit vertoond.
Het seizoen 1966-1967 blijft ook het enige seizoen waarin een club alle gespeelde competities heeft gewonnen: het Schotse kampioenschap, de Schotse beker, de Schotse League Cup, de Glasgow Cup en de Europa Cup. Vijf trofeeën, een prestatie die de naam „Quintuple“ kreeg en sindsdien nooit meer is geëvenaard.
Het tijdperk van Henrik Larsson en de terugkeer naar de top
Na de moeilijkere jaren 80 en 90, die gekenmerkt werden door de dominantie van Rangers en financiële problemen die het voortbestaan van de club in gevaar brachten, keerde Celtic eind jaren 90 terug naar de top. De komst van de Zweedse spits Henrik Larsson in 1997 betekende een keerpunt. In zeven seizoenen in het groen-witte shirt scoorde Larsson 242 doelpunten, werd hij het absolute idool van Celtic Park en leidde hij de club naar de top in zowel de nationale als de Europese competities.
Onder leiding van Martin O’Neill en later Gordon Strachan won Celtic begin jaren 2000 meerdere Schotse landstitels en bereikte de club de finale van de UEFA Cup 2003 in Sevilla, die na verlengingen met 3-2 werd verloren van FC Porto. Bijna 80.000 Celtic-supporters waren naar Andalusië afgereisd voor wat nog steeds een van de grootste bijeenkomsten van fans in de geschiedenis van een Europese finale is.
Meer recentelijk zorgde het trainerschap van Brendan Rodgers tussen 2016 en 2019 voor een nieuw hoogtepunt in de nationale competitie. In het seizoen 2016-2017 behaalde Celtic 106 punten in de competitie zonder ook maar één wedstrijd te verliezen, waarmee het de eerste Schotse club sinds Rangers in 1899 werd die een seizoen in de hoogste divisie ongeslagen afsloot. De club behaalde ook meerdere opeenvolgende trebles (competitie, Schotse beker, League Cup), waarmee het zijn dominantie in het Schotse voetbal bevestigde.
Celtic vandaag: erfgoed en dominantie
Celtic Glasgow kan vandaag bogen op een indrukwekkend palmares: 55 Schotse landstitels (gedeeld record), 42 Schotse bekers (absoluut record) en 22 Schotse League Cups. De club won zijn 55e titel in het seizoen 2024-25 en zette daarmee een vrijwel ononderbroken dominantie sinds de jaren 1990 voort. Op Europees niveau blijft de uitdaging bestaan: door de bescheiden financiële concurrentiekracht van de Schotse competitie kan Celtic niet duurzaam concurreren met de grote clubs uit de vijf belangrijkste competities.
De club behoudt niettemin zijn wereldwijde uitstraling. De Keltische diaspora, die aanwezig is in Ierland, de Verenigde Staten, Canada en Australië, zorgt ervoor dat de club een internationale aanhang geniet die zeldzaam is voor een Schotse ploeg. De supporters reizen massaal af naar Europese wedstrijden en zetten daarmee de traditie voort van het groen-witte leger dat in 1967 de Lisbon Lions al door Europa volgde.
Als u meer wilt weten over andere Europese clubs met een rijke geschiedenis, kunt u ons artikel over het 120-jarig bestaan van Real Madrid of ons dossier over Johan Cruijff bij FC Barcelona lezen. En met de Celtic Glasgow-collectie in de winkel kunt u de groene en witte cirkelmotieven ontdekken die de club al sinds haar oprichting kenmerken.
Wat je moet onthouden
- Celtic Football Club werd op 6 november 1887 opgericht door broeder Walfrid, een Ierse marianist, in de wijk Calton in Glasgow.
- De oorspronkelijke missie was liefdadig: geld inzamelen om arme kinderen uit de Ierse katholieke gemeenschap in het East End te voeden.
- Celtic speelt in Celtic Park (60.411 zitplaatsen), door de supporters ook wel „Paradise“ genoemd, het grootste voetbalstadion van Schotland.
- De Old Firm-wedstrijd tegen Glasgow Rangers is een van de oudste en meest intense derby’s ter wereld, met een historische katholiek-protestantse dimensie.
- Onder leiding van Jock Stein won Celtic tussen 1966 en 1974 negen opeenvolgende Schotse landstitels.
- Op 25 mei 1967 versloegen de Lisbon Lions Inter Milaan met 2-1 en werden daarmee de eerste Britse ploeg die Europees kampioen werd: alle elf spelers waren in de omgeving van Glasgow geboren.
- De club heeft in totaal 55 Schotse landstitels, 42 Schotse bekers en 22 League Cups op zijn naam staan, met een laatste landstitel in het seizoen 2024-25.
Meer informatie
De geschiedenis van Celtic is een uniek fenomeen in het Europese voetbal, waarin een gemeenschapsgevoel en sportieve prestaties samenkomen. Om deze club in de bredere context van het Europese voetbal te plaatsen, raden we u onze artikelen aan over de volledige geschiedenis van Real Madrid, dat Europa domineerde vlak voor de triomf van Celtic in 1967, over Johan Cruijff bij FC Barcelona, een andere grote architect van het Europese voetbal in de jaren 1970, en over het Dream Team van Cruijff als coach bij Barça, dat de tactische revolutie van de jaren 1990 voortzette.
Veelgestelde vragen
Wanneer is Celtic Glasgow opgericht?
Celtic Football Club werd officieel opgericht op 6 november 1887, in de parochiezaal van de St. Mary’s Church in de wijk Calton in Glasgow. De oprichter, broeder Walfrid, was een Ierse marianist die de sociale kantine voor arme kinderen uit de Ierse katholieke gemeenschap wilde financieren.
Waarom wordt Celtic als een katholieke club beschouwd?
Celtic werd opgericht om de Ierse katholieke gemeenschap in Glasgow te ondersteunen, die aan het einde van de 19e eeuw zwaar door armoede werd getroffen. Deze culturele en religieuze identiteit blijft sterk aanwezig in de waarden en bij de supporters van de club, ook al is er nooit een officieel selectiecriterium op basis van religie geweest.
Wie zijn de Lisbon Lions?
De Lisbon Lions zijn de elf spelers van Celtic die op 25 mei 1967 in Lissabon met 2-1 van Inter Milaan wonnen in de finale van de Europa Cup. Ze waren allemaal geboren binnen een straal van minder dan vijftig kilometer rond Glasgow, wat uniek is in de geschiedenis van een Europees kampioensteam.
Wat is de Old Firm?
De term 'Old Firm' verwijst naar de historische rivaliteit tussen Celtic Glasgow en Glasgow Rangers, twee clubs uit dezelfde stad. Deze rivaliteit heeft zowel een sportieve dimensie (beide clubs domineren het Schotse voetbal al sinds 1890), een geografische dimensie (Glasgow) als een identiteitsdimensie (katholiek-Iers voor Celtic, protestants-unionistisch voor de Rangers).
Hoeveel titels heeft Celtic gewonnen?
Celtic heeft 55 Schotse landstitels (gedeeld record), 42 Schotse bekers (absoluut record), 22 Schotse League Cups en één Europa Cup I, gewonnen in 1967, wat neerkomt op een totaal van 120 grote trofeeën.
Het groen-witte shirt van Celtic ligt voor je klaar
De Celtic Glasgow-collectie is verkrijgbaar in onze winkel: het thuisshirt met groene en witte randen, het uitshirt, het derde tenue, en niet te vergeten de retro-shirts die herinneren aan de glorietijden van de club, van de Lisbon Lions tot het Larsson-tijdperk.